გურია: ტყის რესურსები, შეშა და ახალი ეკონომიკური შესაძლებლობები რეგიონისთვის

გურიის რეგიონის მცხოვრებლებს ტყის რესურსებით სარგებლობის ფართო სპექტრი ეძლევათ, რაც მოიცავს როგორც საყოფაცხოვრებო საჭიროებების დაკმაყოფილებას, ისე დამატებითი შემოსავლის წყაროების შექმნას. მოქალაქეებს შეუძლიათ შეიძინონ საშეშე მერქანი განსაზღვრული წესების დაცვით, მოაგროვონ ტყის არამერქნული პროდუქტები პირადი მოხმარებისთვის, ან შესაბამისი ნებართვით, ტყის რესურსები კომერციული მიზნებისთვის გამოიყენონ. ამ პროცესებს თან ახლავს სახელმწიფო სატყეო რეფორმა, რომლის მთავარი მიზანია ტყითსარგებლობის გამარტივება, ბუნებრივი გარემოს დაცვა და სოფლად ახალი ეკონომიკური პერსპექტივების გაჩენა.

ეროვნული სატყეო სააგენტოს ცნობით, ტყითსარგებლობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულება მოსახლეობისთვის საშეშე მერქნის მიწოდებაა. ამ მიზნით, ქვეყნის მასშტაბით ფუნქციონირებს ე.წ. „საქმიანი ეზოები“, სადაც მოქალაქეებს შეუძლიათ კანონიერად მოპოვებული საშეშე და სამასალე მერქნის შეძენა.

რა ღირს შეშა და როგორ შეიძლება მისი შეძენა?

ეროვნული სატყეო სააგენტოს ვებგვერდზე განთავსებული ფასების მიხედვით, „საქმიან ეზოებში“ ფოთლოვანი სახეობის საშეშე მერქნის ერთი კუბური მეტრის ღირებულება ტრანსპორტირების გარეშე 75 ლარია, ხოლო ტრანსპორტირებით – 90 ლარი.

წიწვოვანი სახეობის საშეშე მერქნის ფასი ტრანსპორტირების გარეშე 70 ლარს შეადგენს, ტრანსპორტირებით კი – 85 ლარს.

აღნიშნული სატრანსპორტო ტარიფი 30 კილომეტრამდე მანძილზე მოქმედებს. უფრო შორ მანძილზე მიწოდების შემთხვევაში, ყოველ დამატებით კილომეტრზე ერთი კუბური მეტრის ფასს 50 თეთრი ემატება.

მოქალაქეებს ასევე შეუძლიათ ისარგებლონ მერქნის დაპობა-დაჩეხვის სერვისით, რომლის ღირებულება ერთი კუბური მეტრისთვის 20 ლარია.

მნიშვნელოვანია, რომ კონკრეტულ „საქმიან ეზოში“ რესურსის ხელმისაწვდომობა შეძენამდე წინასწარ უნდა გადამოწმდეს.

რისი შეგროვება შეიძლება ტყეში უფასოდ?

ტყითსარგებლობა მხოლოდ შეშის შეძენით არ შემოიფარგლება. ეროვნული სატყეო სააგენტოს განმარტებით, მოქალაქეებს აქვთ უფლება, თავისუფლად გადაადგილდნენ ტყეში და პირადი მოხმარების მიზნით, კანონმდებლობით დადგენილი პირობების დაცვით, მოაგროვონ ტყის არამერქნული რესურსები, მერქნიანი მცენარეების პროდუქტები და ფიჩხი.

ამგვარ რესურსებში შეიძლება შედიოდეს ტყეში გავრცელებული საკვები სოკო, კენკრა და სხვა ბუნებრივი პროდუქტები, თუმცა მათი შეგროვებისას აუცილებელია შესაბამისი შეზღუდვების გათვალისწინება. განსაკუთრებული წესები მოქმედებს დაცულ ტერიტორიებზე, ასევე დაცული მცენარეების სახეობებთან დაკავშირებით.

შეიძლება თუ არა ტყის რესურსებით ბიზნესის დაწყება?

ტყის რესურსების კომერციული გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ კანონმდებლობით განსაზღვრული ნებართვებისა და სარგებლობის უფლებების საფუძველზე. ეროვნული სატყეო სააგენტოს ინფორმაციით, დაინტერესებულ პირებს შეუძლიათ მიმართონ შესაბამის უწყებას ტყით სპეციალური სარგებლობის უფლების მისაღებად.

ასეთი სარგებლობა შეიძლება მოიცავდეს არამერქნული რესურსების მოპოვებას, რეკრეაციულ საქმიანობასა და კანონმდებლობით დაშვებულ სხვა მიმართულებებს. ტყით სპეციალური სარგებლობის უფლება, შესაბამისი პირობების გათვალისწინებით, ელექტრონული აუქციონის მეშვეობითაც გაიცემა. სარგებლობა შეიძლება იყოს მოკლევადიანი (არაუმეტეს ორი წლისა) ან გრძელვადიანი (არაუმეტეს 49 წლისა).

გურიის მოსახლეობისთვის ეს მიმართულება შეიძლება განსაკუთრებით საინტერესო იყოს მცირე საოჯახო მეურნეობების, ეკოტურიზმისა და ადგილობრივ რესურსებზე დაფუძნებული ბიზნესის განვითარების თვალსაზრისით.

რა შესაძლებლობები ჩნდება გურიის ეროვნული პარკის განვითარებით?

ტყის რესურსების ეკონომიკურ გამოყენებასთან ერთად, რეგიონში აქტიურად განიხილება ეკოტურიზმის განვითარების პერსპექტივები. დაცული ტერიტორიების სააგენტოს ცნობით, 2026 წლის აპრილში გაიმართა სამუშაო შეხვედრა გურიის ეროვნული პარკის განვითარების გეგმებზე. შეხვედრაზე განიხილეს ახალი ტურისტული ბილიკების მოწყობა, ვიზიტორთა მომსახურების გაუმჯობესება და ადგილობრივი მოსახლეობის ეკონომიკურ საქმიანობაში ჩართვის გზები.

გურიის ეროვნული პარკი 2024 წელს შეიქმნა და ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში 15 310 ჰექტარ ტერიტორიას მოიცავს. სახელმწიფო უწყებების შეფასებით, პარკის განვითარებამ შესაძლოა ხელი შეუწყოს ეკოტურიზმის, საოჯახო მომსახურებისა და ადგილობრივი ტრადიციული მეურნეობების გაძლიერებას. ამასთან, ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე რესურსებით სარგებლობა სპეციალურ სამართლებრივ შეზღუდვებს ექვემდებარება და ჩვეულებრივი ტყითსარგებლობის წესები ავტომატურად არ ვრცელდება.

რა იცვლება სატყეო სექტორში?

საქართველოში მიმდინარე სატყეო რეფორმა მიზნად ისახავს ტყის მართვისა და ხე-ტყის დამზადების სისტემის სრულყოფას. რეფორმის ერთ-ერთი მიმართულებაა მერქნული რესურსების აღრიცხვის ელექტრონული სისტემის დანერგვა, რაც სახელმწიფოს საშუალებას მისცემს, უკეთ გააკონტროლოს ხე-ტყის მოპოვება, გადაადგილება და პირველადი გადამუშავება. ასევე განიხილება არამერქნული რესურსებით კომერციული სარგებლობის შესაძლებლობების გაფართოება, მათ შორის მეწარმე ფიზიკური პირებისთვის.

გურიისთვის, სადაც ტყის რესურსები ადგილობრივი მოსახლეობის ყოველდღიურ საჭიროებებსა და სამეურნეო საქმიანობას უკავშირდება, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რამდენად ხელმისაწვდომი იქნება საშეშე მერქანი, რა პირობებით შეძლებენ მოქალაქეები ტყის პროდუქტების გამოყენებას და შეიქმნება თუ არა ამ მიმართულებით დამატებითი დასაქმების შესაძლებლობები.

ამ საკითხებზე დეტალური ინფორმაციის მიღება დაინტერესებულ მოქალაქეებს ეროვნული სატყეო სააგენტოსა და მის ტერიტორიულ სამსახურებში შეუძლიათ.