დღისით ხშირი ჩათვლემა შესაძლოა დემენციის ადრეული ნიშანი იყოს | Marketer

დღისით ჩათვლემა ზოგისთვის დასვენების ჩვეული გზაა, ზოგჯერ კი ადამიანს უნებლიეთ ეძინება, მიუხედავად იმისა, რომ ფხიზლად დარჩენა სურს. ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ ამ განსხვავებას ხანდაზმულების კოგნიტიური ჯანმრთელობის შესაფასებლად შესაძლოა მნიშვნელობა ჰქონდეს. ხშირი და უნებლიე ჩათვლემა დემენციის უფრო მაღალ რისკს უკავშირდებოდა, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ დღის ძილი დაავადებას იწვევს.

კვლევა, რომელიც სამეცნიერო ჟურნალში Journals of Gerontology: Series A გამოქვეყნდა, 65 წლისა და უფროსი ასაკის 995 ადამიანის მონაცემებს ეყრდნობა. ისინი აშშ-ის ხანდაზმულთა ჯანმრთელობისა და დაბერების გრძელვადიან კვლევაში მონაწილეობდნენ, რომლის ფარგლებშიც ყოველწლიურად ფასდებოდა მათი კოგნიტიური, ფიზიკური და სოციალური მდგომარეობა, ასევე ყოველდღიური საქმიანობის შესრულების უნარი.

2013 წელს მონაწილეებმა უპასუხეს კითხვებს ძილის შესახებ: რამდენად ხშირად იძინებდნენ დღისით, რამდენ ხანს გრძელდებოდა მათი ძილი და წინასწარ გეგმავდნენ დასვენებას თუ უნებლიეთ ეძინებოდათ. იმ ეტაპზე არცერთ მათგანს დემენციის შესაძლო ან სავარაუდო ნიშნები არ აღენიშნებოდა. შემდგომი დაკვირვება ათ წლამდე გაგრძელდა, თუმცა მონაწილეთა დაკვირვების ხანგრძლივობის მედიანა ხუთი წელი იყო. ამ პერიოდში 417 მონაწილეს, დაახლოებით 42%-ს, შესაძლო დემენციის ნიშნები გამოუვლინდა.

სხვა გავლენის მქონე ფაქტორების სტატისტიკურად გათვალისწინების შემდეგაც, მათ, ვისაც ყოველდღე ან თითქმის ყოველდღე ეძინა დღისით, დემენციის განვითარების 48%-ით მაღალი შედარებითი რისკი ჰქონდათ იმ ადამიანებთან შედარებით, რომლებიც დღისით არ იძინებდნენ. უნებლიე ჩათვლემა 39%-ით მაღალ რისკს უკავშირდებოდა, ხოლო ნახევარსაათიანი ან უფრო ხანმოკლე ძილი 40%-ით მაღალ რისკს.

ეს მაჩვენებლები შედარებით განსხვავებას ასახავს. მაგალითად, 48%-ით მაღალი რისკი არ ნიშნავს, რომ დღისით მძინარე ადამიანის დემენციის განვითარების ალბათობა აუცილებლად 48%-ია. ასევე, კვლევაში დაფიქსირებული „შესაძლო დემენცია“ ყველა შემთხვევაში კლინიკურად დადასტურებულ დიაგნოზს არ უდრის.

მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა ისიც, რომ ყველა ტიპის დღის ძილს ერთნაირი კავშირი არ ჰქონდა დემენციასთან. სხვა ფაქტორების გათვალისწინების შემდეგ, დროდადრო ან წინასწარ დაგეგმილი ჩათვლემის შემთხვევაში სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი კავშირი აღარ გამოვლინდა. ნახევარ საათზე ხანგრძლივი ძილის კავშირიც შესუსტდა, როცა მკვლევრებმა ღამის ძილის თავისებურებები გაითვალისწინეს. მათი ვარაუდით, ხანგრძლივი დღის ძილი ზოგჯერ უბრალოდ ღამით არასაკმარისი დასვენების ანაზღაურებას ემსახურება.

ამ შედეგების ახსნის რამდენიმე შესაძლო გზა არსებობს. ერთი ვარაუდით, დღისით ხშირი ძილი ღამით დაძინების მოთხოვნილებას ამცირებს და ღამის ძილს არღვევს. თუმცა კავშირი შესაძლოა საპირისპირო მიმართულებითაც მოქმედებდეს: ტვინში მიმდინარე ცვლილებები, რომლებიც დემენციის გამოვლენას წინ უსწრებს, ძილისა და სიფხიზლის რეგულაციაზეც ახდენდეს გავლენას. ასეთ შემთხვევაში ხშირი ჩათვლემა მიმდინარე პროცესის ადრეული ნიშანი შეიძლება იყოს.

სწორედ ამიტომ არის მნიშვნელოვანი დაგეგმილ და უნებლიე ძილს შორის განსხვავება. ადამიანი, რომელიც სადილის შემდეგ დასვენებას შეგნებულად არჩევს, სხვა მდგომარეობაშია, ვიდრე ის, ვისაც ფხიზლად ყოფნა სურს, მაგრამ ამის მიუხედავად ეძინება. კვლევის მიხედვით, მიზეზი, რის გამოც ადამიანი დღისით იძინებს, შესაძლოა ისეთივე საყურადღებო იყოს, როგორც ძილის სიხშირე.

ამ ეტაპზე მკვლევრები დღის ძილზე უარის თქმის რეკომენდაციას არ იძლევიან. კვლევა დაკვირვებითია და ვერ ადგენს, შეამცირებს თუ არა ჩათვლემის ჩვევის შეცვლა დემენციის რისკს. ამის გასარკვევად დამატებითი კვლევებია საჭირო.

დღისით მომატებულ ძილიანობას სხვა მიზეზებიც შეიძლება ჰქონდეს, მათ შორის ძილის დარღვევები, ჯანმრთელობის სხვადასხვა მდგომარეობა ან მედიკამენტების გვერდითი ეფექტები. ამიტომ ჩათვლემა ცალკე აღებული დიაგნოზის საფუძველი ვერ იქნება. კვლევა ყურადღებას ამახვილებს ძილის ჩვევების ცვლილებაზე და იმაზე, რომ მათი შეფასება ადამიანის საერთო ჯანმრთელობის გათვალისწინებით უნდა მოხდეს.