ელექტრონული შესყიდვის აქტები 1-ელი დეკემბრიდან: რა უნდა იცოდეს ბიზნესმა და ფიზიკურმა პირებმა

მიმდინარე წლის 1-ელი დეკემბრიდან საქართველოში მნიშვნელოვანი საგადასახადო ცვლილებები ამოქმედდება, რომელიც არამეწარმე ფიზიკური პირებისგან საქონლის შესყიდვის პროცესს შეეხება. ფინანსთა მინისტრის ბრძანების საფუძველზე, ქაღალდის შესყიდვის აქტები სრულად ელექტრონული დოკუმენტაციით ჩანაცვლდება, რაც ბიზნეს სუბიექტებსა და ინდივიდუალურ გამყიდველებს შორის ტრანზაქციების აღრიცხვის ახალ სტანდარტს დააწესებს.

შემოსავლების სამსახურის მიერ შემუშავებული ინსტრუქციის თანახმად, ფიზიკური პირისგან საქონლის შეძენის აქტი ელექტრონულად უნდა გამოიწეროს, არაუგვიანეს შესყიდვის ოპერაციის განხორციელების თვის მომდევნო თვის ბოლო რიცხვისა. ეს პროცედურა გადასახადის გადამხდელის ავტორიზებული მომხმარებლის გვერდიდან იქნება ხელმისაწვდომი, რაც გამარტივებულ, მაგრამ უფრო კონტროლირებად სისტემას ქმნის.

ახალი რეგულაციები არ ვრცელდება ყველა სახის შესყიდვაზე. გამონაკლისს წარმოადგენს ისეთი ოპერაციები, რომლებზეც უკვე გაცემულია სხვა საგადასახადო დოკუმენტაცია, როგორიცაა სასაქონლო ზედნადები ან სპეციალური საგადასახადო ანგარიშფაქტურა. ასევე, წესი არ შეეხება ხე-ტყის შესყიდვებს, რომელთათვისაც ცალკეული აღრიცხვის ფორმები მოქმედებს. ყველაზე მნიშვნელოვანი კი ისაა, რომ ცვლილებები არ ვრცელდება იმ საქონლის შესყიდვებზე, რომელთა საკუთრების უფლებაც კანონმდებლობით რეგისტრაციას ექვემდებარება შესაბამის მარეგისტრირებელ ორგანოში. ეს კატეგორია მოიცავს უძრავ ქონებას, ავტოსატრანსპორტო საშუალებებს და სხვა მსგავს აქტივებს.

გარდა ამისა, ელექტრონული აქტების გამოწერის ვალდებულება არ შეეხება სპეციალური დაბეგვრის რეჟიმის მქონე პირებს (მიკრო, მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ან ფიქსირებული გადასახადის გადამხდელებს) იმ საქმიანობის ნაწილში, რომლითაც ისინი ფიზიკური პირებისგან ყიდულობენ საქონელს. ასევე, გამონაკლისია დღგ-ის გადამხდელი ფიზიკური პირებისგან საქონლის შესყიდვა.

დოკუმენტის დადასტურება რამდენიმე გზით იქნება შესაძლებელი: გამყიდველი ფიზიკური პირის ტელეფონის ნომერზე გაგზავნილი SMS კოდით ვერიფიკაცია, ავტორიზებული მომხმარებლის გვერდიდან უშუალოდ გამყიდველის მიერ დადასტურება, ან SMS-ით მიღებული ბმულით ვერიფიკაცია. შესყიდვის აქტის დადასტურება ან უარყოფა შესაძლებელია შესაბამისი ოპერაციის განხორციელების თვიდან მომდევნო ორი თვის განმავლობაში.

1-ელი დეკემბრიდან ამოქმედდება ფიზიკური პირებისგან საქონლის შესყიდვის ელექტრონული რეესტრი, რომელიც ავტომატურად ასახავს ყველა შესაბამის ინფორმაციას. აუდიტორული კომპანია „კრესტონ ჯორჯიას“ შეფასებით, ეს ცვლილებები, სავარაუდოდ, გამოიწვევს იმას, რომ არამეწარმე ფიზიკურ პირთა ნაწილს გადასახადის გადამხდელად რეგისტრაცია მოუწევს და პროდუქციის რეალიზაციისას ისინი საშემოსავლო და დღგ-ით დაიბეგრებიან. ახალი სისტემა შემოსავლების სამსახურს საშუალებას მისცემს, დაინახოს ფიზიკური პირების ბრუნვა, რაც მათი დაბეგვრის საფუძველი გახდება.

საგადასახადო ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ცვლილებების მიზანი არა მხოლოდ ფიზიკური პირების კონტროლია, არამედ იმ ბიზნესებისთვის პირობების გამკაცრებაც, რომლებიც არამეწარმე ფიზიკური პირებისგან ყიდულობენ საქონელს. საგადასახადო ექსპერტ სალომე ოდიშარიას თქმით, ელექტრონული შესყიდვის აქტების გამოსაწერად დაწესებული 2-თვიანი ვადა საკმაოდ მკაცრია და სხვა პირველად დოკუმენტებზე მსგავსი ლიმიტი კოდექსში არ არსებობს. თუ კომპანია დადგენილ ვადაში არ დააგენერირებს ელექტრონულ დოკუმენტს, გადახდილი თანხა უსაბუთო ხარჯად ჩაითვლება, რაც 15%-იანი დაბეგვრითა და საჯარიმო სანქციებით დაიმუქრება.